Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη 2011 για την Ίση Μεταχείριση: Εστιάζοντας στις Διακρίσεις λόγω Αναπηρίας.

Διαβάσαμε την πρόσφατα δημοσιοποιούμενη ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την Ίση Μεταχείριση, η οποία αποτυπώνει τη δράση της Ανεξάρτητης Διοικητικής Αρχής το έτος 2011 ως φορέα προώθησης σε αυτό το πεδίο ενδιαφέροντος ανεξαρτήτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, σύμφωνα με την κατά τον Ν.3304/2005 αρμοδιότητά του, και αντιγράφουμε τα πιο ουσιώδη σημεία της, τα σχετιζόμενα με την έκφανση της εφαρμοστικότητας της οικείας νομοθεσίας, αναφορικά με την εξάλειψη των διακρίσεων, που βασίζονται στην Αναπηρία των υποβαλλόντων/ουσών τις αναφορές.

 

Τα μάλλον αυτονόητα σχόλια μας περιστρέφονται γύρω από τη διαπίστωση για τον εξαιρετικά μικρό αριθμό των κρινόμενων υποθέσεων αφορουσών Διακρίνουσα Μεταχείριση για λόγους Αναπηρίας καθώς και από το περιορισμένο εύρος του περιεχομένου των αιτημάτων διαμεσολάβησης του Συνηγόρου του Πολίτη, το οποίο άπτεται ζητημάτων εργασιακής (2 υποθέσεις) και συνταξιοδοτικής (1 υπόθεση) εμβέλειας.

 

«Ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων που εξετάστηκαν το έτος 2011 και αφορούν διακρίσεις στο πλαίσιο του Ν. 3304/2005 κυμαίνεται στα ίδια περίπου επίπεδα με το 2010. Η διαπίστωση που είχε αποτυπωθεί στην έκθεση του έτους 2010 σχετικά με την αυξητική, συγκριτικά με άλλα έτη, τάση που εμφανίζουν υποθέσεις διακρίσεων οι οποίες εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πεδίο του N. 3304/2005 επιβεβαιώνεται και για το έτος 2011. Το γεγονός αυτό ισχυροποιεί την εκτίμηση ότι παρατηρείται προοδευτική εξοικείωση των πολιτών με ένα περίπλοκο νομοθετικό πλαίσιο. Η εκτίμηση αυτή αφορά ιδίως διακρίσεις λόγω αναπηρίας και ηλικίας, αφού το σύνολο σχεδόν των υποθέσεων αυτής της κατηγορίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του N. 3304/2005.

 

Σε κάθε περίπτωση πάντως, παραμένει επίκαιρη η ανάγκη περαιτέρω ενημέρωσης των πολιτών όσον αφορά την παρεχόμενη προστασία από τον νόμο κατά των διακρίσεων για το σύνολο των λόγων διάκρισης  ιδίως για τους λόγους εκείνους των οποί-ων η δημοσιοποίηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ανασχετικά για την απόφαση του πολίτη να διεκδικήσει έννομη προστασία και να υποβάλει σχετική αναφορά (σεξουαλικός προσανατολισμός, θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις). (…)

 

Ως ιδιαίτερα ενθαρρυντική αξιολογείται η επιτυχής παρέμβαση της ανεξάρτητης αρχής σε σημαντικό αριθμό υποθέσεων που διερευνήθηκαν το έτος 2011, ιδίως στα πεδία διακρίσεων λόγω ηλικίας, αναπηρίας και φυλετικής καταγωγής (Ρομά).

 

Το γεγονός αυτό είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό και ελπιδοφόρο, τόσο στο σκέλος που αφορά την επιτυχή αξιοποίηση των θεσμικών εργαλείων που παρέχονται στην κείμενη νομοθεσία από τον ίδιο τον Συνήγορο όσο και ως προς την εξοικείωση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών με την παρεχόμενη προστασία και τις υποχρεώσεις τους.

 

Τέλος, εξακολουθεί να υφίσταται ο γενικότερος προβληματισμός της ανεξάρτητης αρχής, όπως έχει επανειλημμένα επισημανθεί1, αναφορικά με τους περιορισμούς στο πεδίο εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, καθώς και την αποτελεσματικότητά της στην καταπολέμηση των διακρίσεων. Κατά το 2011, o Συνήγορος διερεύνησε 57 υποθέσεις στις οποίες εφέρετο να συντρέχει διακριτική μεταχείριση σε βάρος κάποιου ή κάποιων προσώπων για λόγους που αναφέρονται στις διατάξεις του Ν. 3304/2005.

 

Από το σύνολο των αναφορών αυτών αρχειοθετήθηκαν 9, επειδή κρίθηκαν εκτός αρμοδιότητας, αβάσιμες ή επειδή διακόπηκε η διερεύνησή τους λόγω μη προσκόμισης στοιχείων από τους ενδιαφερομένους.

 

Η έκβαση των υποθέσεων των οποίων η διερεύνηση ολοκληρώθηκε το 2011 (21) ήταν κατ’ αρχάς θετική για τον πολίτη σε 14 περιπτώσεις, ενώ σε 4 περιπτώσεις διαπιστώθηκε άρνηση συμμόρφωσης από την πλευρά της διοίκησης και σε 3 από αυτές διαπιστώθηκε ότι τελικώς η διοίκηση ήταν σύννομη.

 

Οι υπόλοιπες 27 εξακολουθούν να διερευνώνται, καθώς εκκρεμεί η τελική θέση της διοίκησης. Επί μακρόν εκκρεμείς παραμένουν ιδίως περιπτώσεις που αφορούν τη στεγαστική αποκατάσταση των Ρομά (σύνολο υποθέσεων: 18), οι οποίες εντάσσονται στη στρατηγική δράση του Συνηγόρου όπως αυτή εξειδικεύεται στο παρόν κεφάλαιο. Η εκκρεμότητα αυτή οφείλεται μεταξύ άλλων και στην επιλογή του Συνηγόρου να διατηρεί ενεργό την παρέμβασή του σε όλα τα στάδια εξέλιξης, μέχρι την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος, λόγω του δομικού – συστημικού χαρακτήρα που εμφανίζουν οι διακρίσεις στο πεδίο αυτό.

 

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

Λήψη μέτρων εύλογων προσαρμογών – Αίτημα μετάταξης

 

-Μόνιμος υπάλληλος σε Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) ζήτησε τη διαμεσολάβηση του Συνηγόρου προκειμένου να γίνει δεκτό το αίτημά του για μετάταξη σε ΚΕΠ πόλης στην οποία διαμένουν οι γονείς του, επικαλούμενος –μεταξύ άλλων– σοβαρούς λόγους υγείας. Το αίτημά του αυτό είχε ήδη απορριφθεί από τη Διεύθυνση Οργάνωσης και Λειτουργίας των ΚΕΠ του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης με το αιτιολογικό ότι δεν είχε συμπληρωθεί πενταετής παραμονή στη θέση της αρχικής τοποθέτησης και επομένως η μετάταξη δεν ήταν επιτρεπτή σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ν. 3448/2006.

 

Ο Συνήγορος σε σχετική παρέμβασή του επισήμανε ότι η προαναφερόμενη διάταξη παραβιάζει τις υποχρεώσεις του ελληνικού δημοσίου ως εργοδότη, όπως αυτές προβλέπονται στο άρθρο 10 του Ν. 3304/2005 (περί λήψης μέτρων εύλογων προσαρμογών), δεδομένου ότι δεν καταλείπεται κανένα περιθώριο κατ’ ουσίαν εκτίμησης του οικείου αιτήματος, ιδίως σε περιπτώσεις υπαλλήλων με αναπηρία που αιτούνται απόσπασης ή μετάταξης και αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσχέρειες κατά την παροχή εργασίας στον τόπο όπου ασκούν τα καθήκοντά τους. Στο πλαίσιο αυτό, αντικειμενικές συνθήκες όπως η ανάγκη συστηματικής και εξειδικευμένης ιατρικής παρακολούθησης και φροντίδας ή η ανάγκη υποστήριξης από το οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον δεν καθίσταται δυνατόν να συνεκτιμηθούν προς την κατεύθυνση διευκόλυνσης των όρων παροχής της εργασίας τους. Ενόψει  αυτών, ο Συνήγορος ζήτησε από τη διοίκηση να εξετάσει επί της ουσίας το αίτημα του αναφερομένου για μετάταξη, διερευνώντας αφενός τις υπηρεσιακές ανάγκες του ΚΕΠ από το οποίο ζητείται μετάταξη – καθώς επίσης και εναλλακτικούς τρόπους κάλυψης του κενού που θα προκαλέσει ενδεχόμενη ικανοποίηση του αιτήματός του– και αφετέρου την πραγματική βασιμότητα των λόγων που καθιστούν αναγκαία τη μετάταξη ως μέτρο εύλογης προσαρμογής λόγω αναπηρίας.

 

Θετική εξέλιξη Τελικώς:  το ζήτημα ρυθμίστηκε νομοθετικά, και συγκεκριμένα με τη διάταξη του άρθρου 53 του Ν. 3979/2011, η οποία προβλέπει πλέον τη δυνατότητα εκούσιας μετάταξης ή απόσπασης –χωρίς να προϋποθέτει την αμοιβαία μετακίνηση– υπαλλήλων ΚΕΠ που πάσχουν από δυσίατα ή ανίατα νοσήματα ή παρουσιάζουν αναπηρία 67% και άνω.

 

Μετά την εξέλιξη αυτή, ο Συνήγορος ολοκλήρωσε την παρέμβασή του (υπόθεση 138797/2011).

 

Λήψη μέτρων εύλογων προσαρμογών – Αίτημα για χρήση δικαιώματος μειωμένου ωραρίου

 

-Εργαζόμενη σε δημόσιο νοσοκομείο σε θέση διοικητικής υπαλλήλου, η οποία κάνει χρήση του δικαιώματος για μειωμένο ωράριο κατά 1 ώρα ως άτομο με αναπηρία, ζήτησε τη διαμεσολάβηση του Συνηγόρου ώστε να εξαιρεθεί από την υποχρέωση να απασχολείται τα απογεύματα και τις αργίες κατά τις οποίες λειτουργεί το νοσοκομείο. Η προσφεύγουσα ισχυρίστηκε ότι κατά τις ώρες αυτές δεν υπάρχει άλλος διοικητικός υπάλληλος ο οποίος να εκτελεί υπηρεσία, με αποτέλεσμα αφενός να μην μπορεί να αποχωρήσει νωρίτερα (κάνοντας χρήση του δικαιώματος για μειωμένο ωράριο) και αφετέρου να μην μπορεί να κάνει διαλείμματα λόγω της συνεχούς προσέλευσης των ασθενών, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση της υγείας της. Στο πλαίσιο άτυπης διαμεσολάβησης, ο Συνήγορος ενημέρωσε σε τηλεφωνική επικοινωνία τη διοίκηση του νοσοκομείου για το νομικό πλαίσιο με βάση το οποίο θα πρέπει να εξεταστεί επί της ουσίας το αίτημα (ήτοι το άρθρο 10 του Ν. 3304/2005). Πρότεινε να εξαιρεθεί η αναφερόμενη από την ως άνω υποχρέωση, εφόσον προσκομίσει ιατρική βεβαίωση που να πιστοποιεί την ανάγκη για διαλείμματα κατά την εργασία και εφόσον κάτι τέτοιο δεν οδηγεί σε δυσανάλογη αύξηση της συχνότητας με την οποία οι υπόλοιποι διοικητικοί υπάλληλοι του νοσοκομείου καλούνται να εργαστούν τα απογεύματα και τις αργίες. Σε συνέχεια της παρέμβασης αυτής, η προσφεύγουσα ενημέρωσε τον Συνήγορο ότι το αίτημά της ικανοποιήθηκε (υπόθεση 142727/2011).

 

Χορήγηση αποζημίωσης κατόπιν συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας

 

-Εργαζόμενη σε δημοτική επιχείρηση με σχέση ιδιωτικού δικαίου, η οποία είχε υποβάλει αίτηση για σύνταξη αναπηρίας λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε, ζήτησε τη διαμεσολάβηση του Συνηγόρου προκειμένου να εφαρμοστεί αναλογικά στην περίπτωσή της διάταξη νόμου που προβλέπει τη χορήγηση εφάπαξ αποζημίωσης σε όσους συνταξιοδοτούνται λόγω συμπλήρωσης του νόμιμου ορίου ηλικίας (Ν. 435/1976, άρθρο 5). Ο Συνήγορος στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης διαπίστωσε ότι η συγκεκριμένη διάταξη συνιστά έμμεση διάκριση, καθότι είναι μεν, φαινομενικά, ουδέτερη, ωστόσο θέτει σε μειονεκτική θέση τα άτομα με αναπηρία στις περιπτώσεις όπου η κατάσταση της υγείας τους δεν τους επιτρέπει να παραμείνουν στην εργασία μέχρι να θεμελιώσουν δικαίωμα για σύνταξη γήρατος. Περαιτέρω, κρίθηκε ότι δεν συντρέχει εν προκειμένω κάποια από τις προϋποθέσεις τού κατ’ εξαίρεση επιτρεπτού μιας τέτοιας διάκρισης, όπως αυτές προβλέπονται στο δεύτερο εδάφιο της περ. β΄ της παραγρ. 1 του άρθρου 7 του Ν. 3304/2005. Με βάση το παραπάνω σκεπτικό, ο Συνήγορος συνέστησε στην προσφεύγουσα να αιτηθεί την ως άνω αποζημίωση επικαλούμενη τη συνδυαστική εφαρμογή του άρθρου 5 του Ν. 435/1976 με τις διατάξεις του Ν. 3304/2005 – υπήρξε δε και σχετική άτυπη διαμεσολάβηση προς τον νομικό σύμβουλο της δημοτικής επιχείρησης. Τελικώς, ο Συνήγορος πληροφορήθηκε ότι το αίτημα έγινε αποδεκτό και κατόπιν αυτού ολοκλήρωσε τη διαμεσολαβητική του παρέμβαση (υπόθεση 132198/2010).»

 

Σημειώνεται, ότι στο πλαίσιο των γενικότερων επικοινωνιακών δράσεων, που έλαβε η Αρχή σχεδιάστηκε και διανεμήθηκε πανελλαδικά ενημερωτικό φυλλάδιο για τις Διακρίσεις με τίτλο «Οι διακρίσεις σταματούν εδώ!», το οποίο εκδόθηκε προσαρμοστικά σε μορφή Μπρέιλ, με την υποστήριξη της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης «Φάρος Τυφλών Ελλάδος» σε 500 αντίτυπα.

 

Το σύνολο της ειδικής έκθεσης του Συνηγόρου του Πολίτη για τις Διακρίσεις και την Ίση Μεταχείριση ανευρίσκεται εδώ.

 

Αναφορές:

 

Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη για την Ίση Μεταχείριση 2011. (9/4/2012)

 

Ετήσια Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη 2011. (29/3/2012)

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Εκθέσεις, Μετααναγνώσεις

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s